Phạm Hồng Giang - Hành trình lắc lư

HÀNH TRÌNH LẮC LƯ

Phạm Hồng Giang

Khởi đầu là say sóng, say đến mật xanh mật vàng.

Tiếp đến và kết thúc là say rượu trộn với say tình, say đến ngả nghiêng…

Dư âm về một chuyến đi đặc biệt của tôi là như thế. Cảnh lãng mạn nhất mà tôi từng có trong đời cho tới giờ, là trong sóng, trong gió của biển đêm lồng lộng, dưới ánh trăng và chi chít sao sáng quắc, tôi cùng một anh nữa ngồi ngắc ngư với can rượu và tâm sự, lắc lư trên nóc tàu quên thời gian. Xung quanh chỉ là mênh mông sóng nước, sao trời, và chỉ thế mà thôi.

Chuyến đi cũng đã lâu, không viết ra thì không khéo cùng với thời gian các chi tiết phai nhòa hết mất, tháng 4 năm 2003. Tôi đi đến một nơi đặc biệt, cùng những người đặc biệt, để thăm những con người còn đặc biệt hơn.

Từ nhà chúng tôi lắc lư trên ô tô vào Khánh Hòa. Tới đó có một cuộc giao lưu nho nhỏ. Ngày hôm sau, từ cảng Cam Ranh, cả đòan hơn 120 người, nhiều thành phần, nhiều lứa tuổi, tất cả chúng tôi bắt đầu một hành trình trên biển khó quên thẳng tiến ra Trường Sa.

36 tiếng đi, mọi người bận bịu làm quen với trạng thái lắc lư lênh đênh trên biển, làm quen với cơm kẻng đúng giờ, làm quen với nhau và chuẩn bị tinh thần cho nhiệm vụ đặc biệt của mình. Thêm một chút căng thẳng sau 2 tiếng, khi mà mọi chiếc điện thoại di động, từ đời mới nhất tới cũ nhất, đều chỉ còn là những cục gạch nhỏ nhắn trong hành lý của mỗi người. Con tàu của chúng tôi mang số hiệu HQ996. Chuyến đi sẽ kéo dài gần 2 tuần. 2 tuần đấy mà ở nhà lên giảng đường thì chả học được thêm cái gì. Nhưng may mắn thay, trời cho tôi học được thêm một rổ điều thú vị.

Tôi thuộc thành phần thấp cổ bé họng nhất, nghĩa là thành viên đòan sinh viên đi giao lưu với chiến sỹ. Quản lý cái đòan bé tí này là là 2 bác trên vụ Đại học. Chúng tôi 6 nữ 4 nam, thuộc các trường từ Bắc chí Nam, chả ai quen ai. Điểm chung của tất cả chúng tôi là sinh viên ngoan  và .. biết đàn hát.

Phòng nữ 6 đứa chúng tôi đối diện với phòng nữ của đòan văn công tăng thiết giáp, ở cạnh phòng nam và gần phòng của các cô bác tỉnh ủy Khánh Hòa thì phải. Đây là tầng dưới cùng của tàu. Tàu 3 tầng, cấp càng to thì được ở tầng càng cao. Thật là may lắm cho chúng tôi, vì trên đường về, các bác cấp cao phải gọi chúng tôi lên giúp trói các bác thật chặt vào thành giường cho đỡ rơi, biển mới động cấp 4 thôi đó. Chúng tôi thì thân thể được tự do trong suốt chuyến đi :D, không làm bạn với dây dưa rễ má gì hết.

Trên đường đi, cứ không phải giờ ngủ, giờ ăn thì mọi người thường tụ tập hết ngòai boong tàu, nhìn ngắm xung quanh. Lúc đầu ngắm chán lắm, ngòai biển nước mênh mông thì làm gì có cái gì. 4 phía đâu cũng như đâu. Thỉnh thoảng có người hoa mắt reo lên: „Cá heo kìa“, thế là khoảng chục anh phóng viên lao vội tới bấm máy lia lịa. Anh nào cũng khoe mình chụp được vào thời điểm rõ lắm, góc đẹp lắm, cá heo đớp mặt trời này nọ kia. Về nhà ko hiểu sao chả có cái ảnh nào có cá heo hay chí ít là cái gì giống cái đuôi của nó cả. Chờ mãi chẳng thấy cá heo, chán quá, các anh báo chí lân la làm quen rồi chụp ảnh mấy cô xinh xinh trong đòan văn công tăng thiết giáp và đòan sinh viên của tôi. Đúng là có mấy cô xinh thật, nhưng không giống cá heo, tiếc thế!

Trong 36 tiếng đầu, tôi chỉ kịp khám phá ra rằng, trên tàu, ngòai nước dự trữ dùng để tắm cho cả đòan, còn rất nhiều thứ nước nữa mà tôi say mê. Phải, can nhỏ can to của các thủy thủ, chai lớn chai bé trong mỗi phòng, nhìn đâu cũng có rượu :D. Vậy là thích rồi, chuyến đi thế là không chán rồi. Rất nhanh, tôi chào hỏi một vòng và cố gắng làm quen với tất cả những ai có thể có nhiều rượu. Đơn giản thôi, cứ thủy thủ là tôi chào, nhà báo là tôi chào, ai trông phong độ là tôi chào. Các bác cấp cao thì tôi cũng phải chào, nhưng chỉ phải chào thôi .

Mở màn cho khỏang thời gian vui vẻ nhất là ở bữa ăn tập thể thứ 3, vào buổi tối (mỗi ngày 4 bữa ăn, thủy thủ trữ đầy đủ thức ăn trong 2 tuần cho 120 người trong các buồng đá lạnh, giỏi thật). Tôi đã nhìn thấy cái gì quen thuộc bên bàn ăn của đòan báo rồi. Có anh trong đòan tôi vờ nhắc nhở, „Uống ít thôi mấy anh ơi, mai phải phục vụ chiến sỹ đấy“. Thằng khôn thế chứ, thế là đương nhiên đòan báo chí và sinh viên cụm lại một chỗ, vừa ăn vừa uống để kìm hãm và giữ sức khỏe cho nhau.

„Đảo kìa!“, một anh hét to.. Giữa trưa nắng chang chang tất cả nhào ra boong tàu nhìn ra phía trước. Một dải đất nhỏ xíu xanh xanh lấp lóa trong nắng. Những điều thú vị thực sự bắt đầu

 ***

Lúc rời cảng Cam Ranh, các anh bộ đội ở đó quân phục chỉnh tề tiếp đón chúng tôi, trông rất oai phong. Còn ở tòan bộ 25 đảo và đá mà chúng tôi đi qua, tòan bộ quân phục mà chúng tôi thấy đều ngả màu đất cát. Không ngả màu sao được khi ở đó cát nhiều hơn đất, cái nắng thì nhuộm cháy da của mọi người lính như người châu Phi, bản thân chúng tôi chỉ sau 1 ngày trên đảo tất cả cũng không còn nguyên màu da của mình nữa. Kinh khủng hơn tất cả, là thiếu nước ngọt. Mỗi người mỗi ngày được cấp 12 lít nước ngọt cho tổng thể mọi nhu cầu. “Mong mưa như mong các chị ấy” – 1 anh lính trẻ (gọi là anh chứ còn kém tuổi tôi) bạo nhất đùa tếu táo.

Mong chúng tôi như thế nào? 1 năm chỉ có 4-5 chuyến tàu tiếp tế ra những đảo xa như vậy, chưa kể năm nào thời tiết xấu quá, biển động nhiều quá chỉ có 3 chuyến. Mọi liên lạc với đất liền là 1 chiếc ti vi chung của mỗi đảo, rada với bộ tổng tư lệnh và các cánh thư qua những chuyến tàu ấy, 1 năm vài lần. Lâu lắm rồi, vài năm rồi, 1 trong các chuyến tàu ấy mới mang theo phụ nữ, chúng tôi là thành phần ấy. Đây là lần đầu tiên có sinh viên ra giao lưu với chiến sỹ, sinh viên nữ. Văn công thì trước đây có 1 vài lần, tuy nhiên sau 1 sự cố, cũng gần như không có nữ ra nữa. Chính vì thế, đòan chúng tôi chỉ ở khu vực đảo có khoảng chưa đầy 10 ngày, nhưng chương trình là phải đi đủ 25 đảo thuộc quần đảo Nam Trường Sa. Quần đảo Bắc Trường Sa có một tàu khác do bác Nguyễn Khoa Điềm làm trưởng đòan. Trưởng đòan của chúng tôi là bác Nguyễn Phúc Thanh.

Với lượng nước ít ỏi được phân phát, các chiến sỹ phải dè xẻn từng giọt nước một. Ở đảo nào, dù bé đến đâu cũng có những bể chứa/thùng chứa nước mưa. Biết sẽ có đòan ra thăm, lại có chị em phụ nữ, suốt mấy tháng nay các chiến sỹ tòan dung nước mưa, để dành nước ngọt được cấp cho khách dùng. Ở đảo Trường Sa Lớn, đảo lớn nhất và là đảo chính của quần đảo Nam Trường Sa, em bé bạo dạn lúc nãy kể với tôi rằng, “Mọi người ra thì tụi em mới mặc quần áo tử tế thế này. Bình thường á, nói xấu hổ, bọn em chỉ đánh độc quần đùi vì chả đủ nước để giặt quần áo, mà lăn lê bò tòai ngòai thao trường suốt ngày mặc vào vướng víu lắm”. Em bé đó thời điểm ấy vừa 18 tuổi, xin đi Trường Sa để gia đình và các em nhỏ ở nhà có thêm chút điều kiện ưu tiên. Nghĩa vụ 18 tháng không phép, sĩ quan thì nhiều hơn, 36 tháng. “Nhà em khổ lắm chị ạ, ra đây lại sướng”, em bé cười hiền lành nhe hàm răng trắng ởn nổi bật trên nền da và dưới cái nắng chói chang. Em đó quê ở Hà Tây.

Tới 9 giờ tối, tòan bộ điện trên đảo tắt hết. Điện cũng là xa xỉ, chúng tôi ra thì thấy buổi tối còn có đèn, các bạn lính bảo có những đợt triền miên bao nhiêu ngày cũng chẳng có điện. Tự dưng chúng tôi thấy mình vô duyên kỳ lạ. Buổi tối văn nghệ không biết mang lại niềm vui cho người lính được bao nhiêu, nhưng riêng điện cho sân khấu, điện cho cánh báo chí quay phim chụp ảnh cũng đã tốn rất nhiều. Riêng ở Trường Sa Lớn chúng tôi có 1 buổi diễn trên sân khấu, ở các đảo còn lại chúng tôi không có sân khấu, không trang điểm, không mặc quần áo đẹp. Chúng tôi ngồi giữa các anh lính và hát, đơn giản thế thôi nhưng có lẽ như thế lại làm cho bọn tôi thấy tự tin hơn. Không có đi diễn ở đâu mà chúng tôi lại không thích trang điểm như ở Trường Sa, bởi ở đó khan hiếm nước rửa mặt. Chúng tôi không muốn vì cái mặt mình, mà bao nhiêu chiến sỹ lại phải sống khó khăn hơn nữa trong suốt những ngày tiếp theo.

Hình ảnh buổi biểu diễn ở Trường Sa Lớn thì như thế này:

http://www.vnn.vn/dataimages/original/images426235_truongsa4.jpg

Sau mỗi buổi diễn, các anh lính tranh nhau xin chữ ký, gặp riêng các ca sỹ, sinh viên, xin địa chỉ và xin phép được viết thư sau khi chúng tôi trở về. Ở Trường Sa Lớn, dải đất nhỏ mà chúng tôi nhìn từ trên tàu, có vài chục người lính, đó là nơi đông nhất, và cũng là nơi đòan lưu lại lâu nhất. Ở đó chúng tôi trò chuyện, chia sẻ địa chỉ được nhiều nhất, những nơi khác, có nơi cập vào 2 tiếng, chào hỏi hát hò xong là lại kéo nhau lên tàu đi luôn. Không phải chỉ vì thời gian, mà là ở các nơi khác chả có chỗ nào cho chúng tôi trú chân. Những đảo nhỏ, đảo nhỡ, nhà giàn tôi sẽ mô tả phía dưới. Chúng tôi ngủ qua 1 đêm ở Trường Sa Lớn. Con gái bị lùa hết vào 1 phòng rồi khóa trong khóa ngòai (tế nhị mà ), còn báo chí và lính thì ra hào ngủ. Nói thế cho giống thường tình, chứ thật ra làm gì có ai ngủ được. Đến 3h đêm, cả lũ chúng tôi muốn ra ngòai cho đỡ nóng nhưng không được, đành tranh nhau ngồi thập thò ở khe cửa hưởng tí gió trời. Sáng hôm sau trở lại tàu, việc đầu tiên là tất cả nhào vào phòng tắm.

Tới Trường Sa Lớn, mấy cô trong tỉnh ủy Khánh Hòa đã khóc nức nở vì thương cuộc sống của lính. Thế nhưng chúng tôi nhanh chóng biết rằng, ai được ra Trường Sa lớn đã là có may mắn lắm. Đó là thiên đường so với các đảo nhỏ khác. Ở đó, cả đảo còn có một luống rau như thế này, thỉnh thoảng bỏ lên bàn ăn nhìn cho mát mắt:

http://www.vnn.vn/dataimages/original/images111244_Truongsa4.jpg

Bữa ăn không thể gọi là có rau, bởi mỗi người 1 tuần giỏi lắm được 1 vài cọng. Thức ăn quanh năm là đồ hộp. Việc ra biển bắt cá bị nghiêm cấm. Quân lệnh nghiêm đến mức khắc nghiệt. Đã có những trường hợp vi phạm, rồi sau không thể trở về nữa.. Hải phận quốc gia là nơi phức tạp, tàu của TQ đi lại thường xuyên, thỉnh thoảng bắn vu vơ 1 phát, cũng đã có người mang vạ. Nhưng mình bé, mình yếu... Những chuyện này, báo chí không đăng, cũng không ai kể. Bản thân người lính, có lẽ nếu không quá xúc động khi lâu rồi mới được nói chuyện với con gái, cũng sẽ không bao giờ kể. Kể cũng là vi phạm quân lệnh..

 ***

Nơi đẹp nhất trong các đảo tôi đi qua có lẽ là Trường Sa Đông, đảo lớn thứ hai sau Trường Sa Lớn. Chúng tôi chỉ ở đó chưa đầy 1 buổi chiều, cho các đòan làm nhiệm vụ của mình xong thì lại trèo lên tàu. Ấn tượng Trường Sa Đông là bờ sau đảo như thế này:

http://www.baokhanhhoa.com.vn/dataimages/original/images43783_Le-Ba-Duong-3.jpg

Đặc điểm chung của lính Trường Sa, là hiền lành, ít nói, thậm chí nhát, nhát kinh khủng. Khi rời đất liền, đa phần họ đều vừa 18 tuổi, học không nhiều, nên thấy chúng tôi sinh viên họ sợ lắm, cả một nhóm ngồi xúm xít vào nhau. Chúng tôi phải chia nhau ngồi cạnh, lúc đầu họ chạy dạt hết ra sân . Sau đó bác phó đô đốc phải quát lên họ mới chịu ngồi yên cạnh chúng tôi. Cũng là một góc đất nước, cũng là những thanh niên thiên niên kỷ thứ 3...

Cứ sau mỗi một ngày công tác trở về tàu, mỗi con người trong đòan lại cảm thấy trong mình có gì đó thay đổi. Càng những ngày về sau, những điều mắt thấy tai nghe lại càng làm chúng tôi suy nghĩ và đổi khác nhiều hơn. Trên đường đi, cả đòan đều có vẻ gì đó xa cách, có vẻ gì đó trịnh thượng, có vẻ gì đó khó gần của những người có ít nhiều thành tích nơi đất liền. Chỉ sau hơn 1 ngày ra đảo, chúng tôi đã trở về với những bản chất đẹp đẽ nhất của mình, của tình yêu thương, trắc ẩn và hướng thiện. Cũng có thể vì thế, chỉ sau vài ngày, đã có tới... hơn 5 đôi hình thành và cả tàu ủng hộ nhiệt liệt . Sống giữa nơi xa đất liền, mênh mông sóng cát này tự dưng con người ta trở nên một người khác lắm.

Trước khi tới các đảo nhỡ và đảo nhỏ, cả tàu chúng tôi đã kịp thân nhau, thành một gia đình lớn. Ngòai những giờ ở đảo làm nhiệm vụ, cứ về tàu là từng nhóm một lại ngồi bên chiếu rượu, tâm sự về những gì vừa diễn ra, thấy được, tâm tình về cuộc sống của mình. Chén rượu, sóng, gió, con cá tươi vừa câu. Cuộc sống trên tàu là một thế giới khác hẳn. Ngắm biển không còn chán nữa. Ngắm biển mỗi sáng sớm, cả tàu hò nhau dậy nếu bất chợt ai đó thấy hoàng hôn đẹp, trước cả khi cái loa rè rè cục cục „Tòan tàu chú ý chú ý tòan tàu! Đã 6h sáng! Mời thủ trưởng và các đồng chí dậy ăn sáng! Tòan tàu chú ý chú ý tòan tàu...!“ Cái loa và câu gọi dậy sáng sớm có lẽ ai trong chúng tôi cũng nhớ mãi.

Nhưng nhớ hơn, là những lần xuống xuồng nhỏ bơi chèo vào các đảo nhỏ....

 ***

Đảo nhỏ

Bây giờ thì chúng tôi đã ngồi ở đây rồi. Nhìn sang bên cạnh, Khánh Linh, Diệu Linh; chị Phương Thảo và mọi người đều có vẻ mặt như nhau, chả biết tả là gì. Ở đây có tất cả 9 người đen sì. Chúng tôi ngồi ở một nơi, gọi là đảo nhỏ, nhỏ tầm bằng 2/3 cái đảo nhỡ như thế này:

http://www.vnn.vn/dataimages/original/images111242_Truongsa1.jpg

Gọi là đảo, đúng ra có 1 bãi sỏi nhỏ bằng cái sân nhà bố tôi, rồi là 1 cái nhà không kiên cố hơn 1 tầng là đại bản doanh, và cũng là toàn bộ đảo, nền nhà rộng khoảng 50m2. Tất cả là hơn 10 chiến sỹ. 18 tháng họ có hơn 10 con người bên nhau. Họ có những cái giường tầng như trong ký túc xá sinh viên, họ có 3 cái đàn ghi ta, 1 cái đứt hết dây còn 2 cái thì dây lên sai. Mấy anh nhạc sỹ bên đoàn văn công và đòan tôi giúp họ sửa lại dây đàn và tặng họ 1 cái đàn của chúng tôi. Lên thăm đảo nhỏ, mang tên chỉ gồm những con số này, không có nhiều người. Mấy bác quan trọng nhất, và phụ nữ - là chúng tôi đây được ưu tiên xuống xuồng bơi hơn 300m vào đây. Con tàu to và đòan người giờ đang ở ngòai kia, với rượu, với sóng. Chúng tôi thì ngồi đây với 9 người bạn đen sì. Họ không nhát, họ cũng không bạo dạn. Nhìn xung quanh đảo và họ, tôi liên tưởng tới truyện Robinson Cruso ở đảo hoang. Chắc tại lênh đênh hơn 1 tuần làm tôi nhạy cảm quá, chứ ở đây họ có tận hơn 10 người cơ mà. Họ không có khoanh đất trồng rau nào cả, nhưng họ có giá, làm từ đậu xanh. Từ năm ngóai, bộ tư lệnh đã nghiên cứu về điều kiện ăn uống và họ đã có thứ gạo mới, họ đã được ăn hạt gạo không bị mốc như những năm trước. Kể ra cái gạo này cũng giỏi, thời tiết khắc nghiệt với cái nắng, hơi muối biển như thế này mà vẫn trắng tinh.

Họ tự nhiên lắm, cái anh được gọi là nhạc sỹ đòi chơi đàn cho chúng tôi hát. Chúng tôi hát, anh ngồi gõ phừng phừng, chả ra nhịp điệu giai điệu, chả có hòa thanh gì cả, nhưng chúng tôi vẫn hát, và tự động chuyển sang hát tòan bài hành khúc. Chúng tôi cố gắng nhớ lại để hát những bài về quê hương của tất cả các anh ở đây. Anh Trung bên cạnh tôi là sỹ quan, 25 tuổi, cưới vợ được 2 tháng thì lên đường ra đây. Anh đã ở đây 20 tháng, còn 16 tháng nữa mới được về đất liền. Anh bảo anh nhớ vợ lắm rồi cười hì hì, cái cười cứ nhạt dần, rồi nhìn sang các anh bên cạnh, nụ cười lại tươi trở lại. Các anh có 1 cái radio, có anh biết Khánh Linh và bài Cô Tấm ngày nay. Linh hát đi hát lại bài đó bao nhiêu lần, họ nghe mãi cũng không chán. Chị Thảo hát dân ca xứ Nghệ hay quá, mấy anh người miền Trung lặng lẽ đứng lên đi ra chỗ khác. Tôi biết họ muốn giấu những giọt nước mắt. Có 1 anh người Quảng Bình hát hay ghê lắm, tất nhiên anh hát bài Quảng Bình quê ta ơi rồi.

Mấy anh nhà báo tranh thủ hỏi họ về tàu chiến và đảo của Tàu, họ tả rằng tàu chiến của Tàu có cái to hơn cả cái đảo này, vẫn thỉnh thoảng đi qua phía xa xa kia. Còn đảo của Tàu, nó giống cái tàu chiến, viền quanh mép đảo là những bức tường kiên cố dựng đứng cao lớn, ko nhìn vào bên trong được. Nếu so đảo của mình với đảo của Tàu thì như cái nhà cấp 4 lợp dừa lợp rạ với cái nhà tầng bê tông cao lớn chắc chắn. Chính vì thế, thỉnh thoảng nó bòm mình 1 cái mình cũng coi như trẻ con nghịch ném gạch vào tàu hỏa mà thôi, tiệt chả làm gì được. Cái đảo này của họ gần đảo của Tàu hơn các đảo khác của mình.

Chỉ ngồi ở đó khoảng 2 tiếng thì chúng phải từ biệt lên xuồng về lại tàu lớn để kịp lịch trình. Anh Trung ngập ngừng mãi, nhìn tôi mãi, rồi mới dám xin phép cầm tay tôi. Nhưng hành động đó nếu không cẩn thận lại thành bị kỷ luật, vậy nên phải chờ khi các cán bộ cao, các bác phụ trách đòan tôi khuất tầm mắt anh mới dám khẽ cầm tay tôi rồi nắm thật chặt. Anh khóc. Tôi biết anh nhớ chị ấy. Con anh ra đời rồi, anh chỉ biết nó là con trai, cũng tên là Trung, và 1 cái ảnh, chứ chưa được nhìn thấy nó trực tiếp bao giờ. Tôi cũng khóc. Nhìn xung quanh, biển vẫn mênh mông xanh sẫm, dập dềnh nhưng tiệt chẳng có sóng gì cả. Giữa đại dương thì chỉ có thể thấy sóng lừng như những khối nước lớn chuyển động, chứ những con sóng như nhìn thấy trong đất liền cũng không có. Đảo và đất liền là 2 thế giới khác hẳn nhau. Điều đó càng rõ ở những đảo lớn, đảo nhỏ như thế này. Những nơi này, quanh năm hầu như chả bao giờ có tàu từ đất liền ra. Tàu lớn chỉ cập ở đảo lớn như Trường Sa Lớn, Trường Sa Đông, rồi tàu nhỏ từ những đảo ấy tự đi phân phát thư và quà tới các đảo nhỏ xung quanh. Vậy là 20 tháng trời, những chiến sỹ như anh Trung mới lại được nhìn thấy người từ đất liền.

Trên xuồng về lại tàu lớn, chả có mắt ai không ướt, từ bác Nguyễn Phúc Thanh trở đi. Cô phó bí thư tỉnh ủy Khánh Hòa khóc đến nỗi, ngồi hơn nửa tiếng không đứng dậy trèo thang lên tàu được. Chúng tôi cũng lặng lẽ khóc với những bông hồng ốc các anh tặng. Ở đây, tôi thấy con người tình cảm của mình sống mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Ở nhà, những công việc, những chuyện xảy ra giữa người với người đã từ lâu rất ít khi làm tôi xúc động, không nói gì đến khóc nhè.

 ***

Nhà giàn

Ở các đảo nổi, dù to dù bé thì cũng có nhà, có đất. Ngòai ra ở Trường Sa còn có các đảo chìm. Đảo chìm nghĩa là nó... chìm dưới mặt nước. Nhưng đất dù nổi hay chìm đều là tài sản quốc gia, và phải bảo vệ hết. Trên các đảo chìm cũng có người ở. Họ là lính Nhà Giàn, nó như thế này:

http://www.htv.com.vn/data/news/2005/4/54383/truongsa-80.jpg

Ở nhà giàn sợ lắm, vì có đảo chìm mỗi năm lại chìm xuống 1 ít. Cách đây ít lâu, có một cái nhà giàn bị đổ, và hầu hết các chiến sỹ trên đó đều hy sinh. Kiên cố vững chãi làm sao được với cái nền móng chìm dưới mặt biển bé xíu như thế. Nhưng bảo vệ thì vẫn phải bảo vệ thôi.

Leo lên được 1 cái nhà giàn sợ ghê lắm. Từ ngày lên tàu, hầu hết mọi người lúc nào cũng ở trong tình trạng lắc lư, lúc nào cũng thấy như dưới chân mình là cái phao dập dềnh. Chính vì thế, việc leo những bậc thang sắt vừa cao vừa hẹp, vừa cách xa nhau lên khoảng 10m-20m là một điều đáng sợ và nguy hiểm. Thực tế, 1 bạn nữ trong đòan đã suýt ngã, may mà cứ kèm 1 người là 1 anh lính, nên không có chuyện gì xảy ra.

Nhà giàn thì ... lúc nào cũng mát :D. Làm gì có tường. Không khí trên nhà giàn dễ chịu hơn trên tất cả các đảo. Vì ở trên cao nên hơi muối biển không quá nhiều, không khí lại mát mẻ, dễ thở. Chính bởi vậy, có một nét lãng mạn ở đây mà không ai ngờ tới. Trên tầng 4, tầng cao nhất (coi như cái sân thượng), viền quanh các lan can là những ... giàn mồng tơi. Khi chúng tôi lên trên, tất cả đều ồ lên kinh ngạc bởi một màu xanh mướt mà ngợp mắt. Những chiếc lá mồng tơi, những quả nhỏ xíu tím sẫm, đẹp ơi là đẹp giữa biển trời xanh lam mênh mang. Ai cũng tranh thủ chụp vài kiểu ảnh. Tiếc là ảnh tôi lại để ở nhà hết rồi, nếu không các bạn cũng sẽ được thấy tận mắt nét lãng mạn ấy. Vì quá ấn tượng, nhạc sỹ Hạnh Nhân đã sáng tác ngay trong đêm hôm sau bài hát „Mồng tơi biển“, sau này 1 chị bên đòan văn công tăng thiết giáp đã đoạt giải nhất Hội diễn tòan quân với bài hát ấy.

 „Nơi biển khơi, giữa biển và trời, có dậu mồng tơi, xanh dậu mồng tơi... Xa xôi.. mấy cũng nên gần. Giữa khơi xa, chợt có bát canh quê nhà, mát lòng người chiến sỹ, canh giữ đảo xa....“

 ***

25 đảo, mỗi đảo là những con người khác nhau, cảnh vật khác nhau. Nhưng những gì mà cảnh và người đảo xa tặng cho chúng tôi thì như nhau: làm sống lại phần thiện, phần tình cảm, phần đẹp đẽ nhất trong con người của mình. Quả thực, thời sự đôi khi cũng đưa tin, các cầu truyền hình cũng thi thoảng gửi một chút hình ảnh của họ đến cho chúng tôi. Nhưng không tận mắt thấy, không trực tiếp gặp, không ai có thể tưởng tượng ra ở một góc đất nước vẫn đang có những con người phải sống như thế. Vẫn có những hy sinh, vẫn có những đợi chờ, vẫn có những gian khổ mà ta vẫn nghe trong các câu chuyện về chiến tranh, tất nhiên không ác liệt hay nguy hiểm đến như thế.

Từ nhà giàn cuối cùng, tàu HQ-996 khởi hành về Quân cảng Sài Gòn. 40 tiếng cuối cùng ấy và những đêm trước đó chắc chắn sẽ không thể nào quên đối với mỗi người chúng tôi, trong đó có tôi và anh.

Trong đòan, ngay từ đầu chuyến đi đã hình thành mấy cặp đôi, thường là giữa nữ sinh viên/văn công với nam văn công/nhà báo. Tôi và anh không phải 1 đôi như thế, vì anh đã có vợ. Mọi người không chế chúng tôi, tuy nhiên biết tôi và anh thân nhau. Trong ngày, hay khi tối đến, chúng tôi thường cùng mọi người khác ghi chép, trò chuyện, hát hò, câu cá, ăn uống, hòa mình vào tập thể. Chỉ khi đa số người đã đi ngủ, sao đã lấp gần kín trời, không còn phân biệt được đâu là biển đâu là chân trời nữa, chúng tôi mới chỉ có 2 người bên nhau. Địa điểm gặp gỡ quen thuộc thường là nóc tàu, dưới chân cột buồm hoặc 1 lan can khuất nào đó ở thành tàu. Chúng tôi chỉ nói chuyện, và uống rượu. Cuộc đời một người làm báo viết, mảng thời sự điều tra như anh có rất nhiều điều thú vị, có cả những mảng tối và sáng. Anh kể với tôi cả những cái đẹp và xấu trong đó. Trên tàu này, mặc nhiên mọi người coi nhau là những người tốt, cái con người thường nhật ở đất liền được nhìn như 1 hình ảnh khác, không phải hình ảnh đang tồn tại ở đây. Sóng, gió, bóng đêm, men, và những câu chuyện thú vị giữa 2 con người tâm đầu ý hợp, 1 nam, 1 nữ. Say từ đầu chuyến đi rồi, đến lúc đó thì chúng tôi uống không biết say nữa. Lượng rượu trên tàu quả là khổng lồ, tôi ko tưởng tượng nổi sao lại nhiều thế. Uống mãi, uống mãi, vẫn tiếp tục thấy những can đầy bên cạnh. Cá sống, rượu nặng, tấm lòng chân tình, ai mà quên được chứ. Anh kể cho tôi về vợ anh, một người phụ nữ sắc sảo, đẹp và yêu anh. Tôi cũng kể cho anh về tình yêu của tôi. Giữa chúng tôi là một tình cảm gì đó, rất hợp với khung cảnh bao la và trong trẻo xung quanh. Cái đêm cuối cùng trên tàu ấy không bao giờ tôi quên. Đời người lãng mạn lắm chỉ có ít lần thôi. Lãng mạn, đẹp đẽ, và trong sáng..

Trưa hôm sau, mọi người nhốn nháo chuẩn bị hành lý, túm tụm lại cười đùa nốt, tận hưởng nốt những thời khắc không thể có trong cuộc sống bình thường. Tôi muốn ngồi với anh thêm chút nữa, nhưng anh bận gì đó. Giữa trưa nắng chang chang, tôi một mình leo lên nóc tàu, ngồi dưới cột buồm. Hôm nay biển động nhẹ hơn hôm qua, tôi vịn chắc vào cột buồm, và ngồi ngược ánh mặt trời. Mặt trời sáng nắng, nóng lắm. Mọi thứ cứ dập dềnh, dập dềnh. Tôi cũng giống mọi người, tận hưởng nốt những giờ phút đặc biệt này. Chuyến đi từ đầu hiện dần lại trong tôi như 1 bức tranh. Tự dưng tôi nảy hứng sáng tác, và bài hát Tâm tình lính đảo ra đời. Đây là bài hát đặc biệt nhất, và duy nhất trong các bài hát của tôi về người lính, người lính đảo.

 ***

Trở về hiện thực

Lẽ ra tôi không muốn viết nốt đoạn này, nhưng rồi tôi vẫn viết. Không còn những gì đẹp đẽ giống cuộc sống 2 tuần kia nữa. Cái phần tốt đẹp trong mỗi người sau 2 tuần đó lại đi đâu mất. Sau khi chúng tôi về lại nhà, thỉnh thoảng vẫn gặp nhau, ăn uống, karaoke, thưa dần thưa dần. Những bài báo, bài viết ra ầm ầm, nhưng chỉ 1 thời gian, rồi những gì người ta thấy, người ta từng trải qua lại lặn xuống trước bao sự kiện mới trong cuộc sống. Thư đảo ra nhiều lắm, tôi chỉ hồi âm được 2 lần. Khánh Linh, Diệu Linh, Phương Thảo và mọi người giờ thì nổi tiếng rồi. Hầu hết những người trên chuyến tàu ấy về đất liền đều thành đạt hơn, nổi tiếng hơn, giữ những chức vụ cao hơn hoặc giàu hơn. Những cánh thư từ đảo ra, ai cũng chỉ hồi âm được vài lần như tôi. Rồi thì, tất cả như 1, không ai còn giữ mối liên hệ với những người lính ấy nữa. Đôi lần có vài người lính về quê, hoặc lên Hà Nội, họ tìm gặp chúng tôi, nhưng hầu như chả ai có đủ thời gian để gặp họ, chẳng nói gì đến tiếp đãi họ bằng cả chân tình như họ từng tiếp đãi chúng tôi. Ai cũng đổ lỗi cho cuộc sống, đổ lỗi cho bận, rồi thì tặc lưỡi mà rằng mỗi người 1 cuộc sống, 1 số phận, chả ai có nhiệm vụ làm vị thánh tốt bụng phải kết bạn với tất cả mọi người. Những suy nghĩ ấy, những người đất liền, những người may mắn và thành đạt hẳn đều đồng ý cả. Thì có sai đâu. Chỉ hơi „nhưng...“ thôi.

Ngay cả chúng tôi, tôi, các bạn trong đòan sinh viên, anh, các nhà báo.., chúng tôi cũng ít gặp nhau và dần dần chẳng còn liên hệ nữa. Con người trong cuộc sống thường nhật của chúng tôi chả có tí gì liên quan đến nhau nữa. Chuyến đi ấy, những kỷ niệm ấy giờ cứ y như 1giấc mơ bồng bềnh nào đó, dường như nó không có thật, dấu ấn của nó để lại trong cuộc sống chả còn gì ngòai vài bài báo hay mấy bài hát, cả đối với những người lính, cả đối với chúng tôi. Khi tôi kể với ông mình về những điều đôi lúc rỗi rãi tôi dằn vặt, thì ông trầm ngâm. Hẳn ông cũng đang nghĩ tới cuộc sống, con người thời chiến và thời nay. Giữa những khung cảnh khác nhau là những thế giới khác nhau, chúng có quy luật riêng. Tôi chẳng biết nữa, tôi không biết nếu được chọn thì tôi sẽ muốn sống trong thế giới như thế nào. Nhưng giờ thì tôi đang sống trong thế giới thật này, và chỉ có rất ít phút rỗi rãi để thỉnh thoảng nghĩ tới cái thế giới khác, cái tôi từng có lúc được sống.

Câu chuyện về chuyến đi ấy đã kết thúc. Đó là một kỷ niệm không quên trong đời tôi, nhưng cũng chỉ là thế thôi.

1. Nơi học tập hiện tại:

Trường nghiên cứu giáo dục và phát triển năng lực, Đại học Dortmund

www.education-and-capabilities.de

1. Nơi làm việc hiện tại:

Dự án phát triển test tâm lý, Đại học Ruhr Bochum

www.testentwicklung.de